Ontwikkelingen op de energiemarkt in juni 2026

Geopolitieke spanningen en hittegolf zorgen voor grillige energiemarkt

Samenvatting
Twee ontwikkelingen beïnvloedden de energiemarkt sterk in juni . In de eerste helft van de maand zorgde de aangekondigde wapenstilstand tussen de Verenigde Staten en Iran voor lagere energieprijzen, doordat een deel van de geopolitieke risicopremie uit de markt verdween. Later in de maand namen de spanningen opnieuw toe, wat deze prijsdalingen deels terugdraaiden.

Tegelijkertijd drukte een uitzonderlijke hittegolf een duidelijk stempel op de Europese energiemarkten. Extreem hoge temperaturen, een sterke afname van de windenergieproductie en een toenemende vraag naar elektriciteit voor koeling zorgden voor forse prijsschommelingen op de dagmarkt. Hierdoor liepen de elektriciteitsprijzen in de avonduren tijdelijk op tot recordniveaus.

De termijnprijzen voor elektriciteit daalden in juni licht met 0,4%. De belangrijkste oorzaak was de daling van de prijzen voor gas, kolen en CO₂-emissierechten.  Halverwege de maand remde deze neerwaartse beweging echter af. Door de aanhoudende hitte nam de elektriciteitsvraag in grote delen van Europa sterk toe, terwijl de opwek van windenergie juist fors terugviel. Hierdoor moesten gas- en kolencentrales vaker worden ingezet om aan de hogere stroomvraag te voldoen. Omdat deze centrales hogere productiekosten kennen dan hernieuwbare bronnen, stegen ook de kosten voor elektriciteitsproductie. Daarnaast zorgden productiebeperkingen bij Franse kerncentrales, als gevolg van de hoge temperaturen van het koelwater, voor extra opwaartse druk. Hierdoor bleef de daling op de termijnmarkt uiteindelijk beperkt.

Dit laat zien dat de elektriciteitsmarkt momenteel niet alleen wordt gestuurd door de ontwikkeling van de gasprijs, maar ook door factoren als CO₂-prijzen, conventionele productiecapaciteit en de beperkte beschikbaarheid van Franse kernenergie tijdens warme periodes.

Hitzeflaute zorgt voor forse prijsschommelingen op de dagmarkt
De dagmarkt voor elektriciteit liet in juni juist een sterke stijging zien. Hoewel de productie van zonne-energie met 7,1% toenam, woog dit niet op tegen de hoeveelheid minder wind die er stond. Over de gehele maand werd ongeveer 34% meer windenergie opgewekt dan een maand eerder. Vooral in de loop van juni namen de windomstandigheden toe, waardoor de windproductie gedurende de maand op een hoger niveau uitkwam.
Tegelijkertijd steeg de gemiddelde buitentemperatuur in België met ongeveer 4 °C ten opzichte van mei. In de tweede helft van juni liep de temperatuur verder op, met een gemiddelde die bijna 10 °C hoger lag dan in de eerste helft van de maand. Tegen het einde van juni kreeg België bovendien te maken met een uitgesproken hittegolf, waarbij op 24, 25 en 26 juni op veel plaatsen temperaturen van 35 °C of hoger werden gemeten.

Deze combinatie van uitzonderlijk hoge temperaturen, een sterk toegenomen elektriciteitsvraag door airconditioning en een beperkte productie uit windenergie staat ook wel bekend als een Hitzeflaute. Vooral tijdens de avonduren, wanneer de productie van zonne-energie wegvalt en er nauwelijks wind beschikbaar is, moeten conventionele elektriciteitscentrales de elektriciteitsvraag opvangen. Hierdoor kunnen de elektriciteitsprijzen in korte tijd sterk oplopen.

Dit was duidelijk zichtbaar op 24 juni, toen de Belgische kwartierprijs om 20.45 uur opliep tot € 1.038,25 per MWh. De hogere elektriciteitsprijzen waren ook terug te zien in het aantal negatieve uurprijzen. In juni werden slechts 39 negatieve uurprijzen geregistreerd, 19 minder dan in mei en zelfs 88 minder dan in juni vorig jaar.

De termijnmarkt voor gas daalde in juni met 1,7%. De markt bewoog gedurende de maand sterk mee met de ontwikkelingen rondom de Straat van Hormuz. De aangekondigde wapenstilstand tussen de Verenigde Staten en Iran zorgde aanvankelijk voor lagere prijzen, doordat de markt uitging van een kleinere kans op verstoringen van de mondiale energievoorziening. Later in de maand namen de spanningen opnieuw toe, waardoor een deel van de geopolitieke risicopremie terugkeerde.

Ondertussen bleven de Europese gasvoorraden relatief laag. Eind juni waren de Europese gasopslagen voor ongeveer 49% gevuld. Hoewel dit een stijging van circa 8% betekende ten opzichte van eind mei, lag het niveau nog altijd ongeveer 15% onder het vijfjarig gemiddelde. Hierdoor bleef de markt gevoelig voor nieuwe verstoringen van de gasaanvoer richting Europa.  Ook hielden marktpartijen rekening met de beschikbaarheid van LNG, de Noorse gasexport en het tempo waarin de Europese gasopslagen richting de winter worden gevuld.

Lagere dagmarktprijzen ondanks teruggelopen LNG-import
De gasprijzen op de dagmarkt daalden licht in juni. Aan het begin van de maand kende de Noorse gasexport een wisselend verloop als gevolg van gepland onderhoud aan meerdere productie-installaties. Naarmate men deze werkzaamheden afrondde, herstelde de exportcapaciteit richting het einde van de maand tot ongeveer 93%, waardoor meer gas beschikbaar kwam voor de Europese markt.

Tegelijkertijd daalde de LNG-import naar Europa naar het laagste niveau in ruim 21 maanden. Hiervoor waren meerdere oorzaken. De verstoringen rondom de Straat van Hormuz beperkten de doorvoer van LNG al langere tijd, terwijl onderhoud aan verschillende Amerikaanse LNG-exportterminals tijdelijk voor minder beschikbaar aanbod zorgde.

Daarnaast leidde een hittegolf in Azië tot een sterkere vraag naar LNG voor elektriciteitsproductie aldaar. Aziatische afnemers waren hierdoor bereid hogere prijzen te betalen, waardoor meer LNG-ladingen richting Azië werden verscheept in plaats van Europa. Hierdoor bleef de beschikbaarheid van vloeibaar aardgas voor de Europese markt beperkt.

Olie

De olieprijs daalde met 20,8% vergeleken met eind mei, waar een groot deel van de risicopremie uit de markt verdween. Naarmate de diplomatieke gesprekken tussen de Verenigde Staten en Iran vorderden en de scheepvaart door de Straat van Hormuz zich voorzichtig herstelde, nam het vertrouwen toe dat grootschalige verstoringen van de mondiale olievoorziening afnamen.

Kolen

De kolenprijs daalde eveneens fors met 10,0%. De lagere gasprijzen en het verbeterde marktsentiment drukten de kolenprijs omlaag. Tegelijkertijd bleef de vraag naar kolen gedurende een groot deel van de maand beperkt. Pas tijdens de hittegolf nam de inzet van conventionele elektriciteitscentrales tijdelijk toe, waardoor ook de vraag naar kolen licht opliep wat de prijsdaling gedeeltelijk afremde.

CO2

De prijs van CO₂-emissierechten sloot de maand stabiel af met een lichte daling van 0,6%. Gedurende juni zorgde de grotere inzet van gas- en kolencentrales tijdens de hittegolf tijdelijk voor extra vraag naar emissierechten. Tegelijkertijd bleef de markt afwachten in aanloop naar de verwachte voorstellen van de Europese Commissie voor een herziening van het emissiehandelssysteem (ETS), waardoor grote prijsbewegingen uitbleven.

Vooruitblik

Hoewel de geopolitieke spanningen de afgelopen weken enigszins zijn afgenomen, blijft de energiemarkt gevoelig voor nieuwe ontwikkelingen in het Midden-Oosten. Daarnaast blijft de energiemarkt gevoelig voor weersomstandigheden, de beschikbaarheid van LNG en Franse kerncentrales en de snelheid waarmee de Europese gasopslagen richting de winter worden gevuld. Hierdoor blijven zowel de termijn- als de dagmarkten naar verwachting volatiel.