Hogere gasprijzen drijven energieprijzen op in augustus
Samenvatting
De energieprijzen zijn in augustus aanzienlijk gestegen. De gemiddelde day-aheadprijs voor elektriciteit in België lag 15% hoger dan in juli. Ook de termijnprijzen voor gas en elektriciteit liepen fors op.
De gasmarkt was de belangrijkste drijvende kracht. Hernieuwde spanningen rond de Straat van Hormuz bleven de beschikbaarheid van LNG uit de Golfregio beperken. Tegelijkertijd namen de zorgen over de Europese gasvoorraden toe naarmate de winter dichterbij kwam. Perioden met minder wind- en zonne-energie zorgden er bovendien voor dat duurdere gascentrales vaker nodig waren om aan de elektriciteitsvraag te voldoen.
Hogere gasprijzen en lagere hernieuwbare productie drijven elektriciteitsprijzen op
Na de lagere prijzen in juli stegen de gemiddelde day-aheadprijzen voor elektriciteit in België in augustus met 15%. Vooral rond het midden van de maand liepen de prijzen sterk op. Hogere gasprijzen maakten elektriciteitsproductie met gascentrales duurder. Tegelijkertijd waren er perioden met minder wind- en zonne-energie, waardoor deze duurdere centrales vaker nodig waren om aan de elektriciteitsvraag te voldoen.
De productie uit hernieuwbare bronnen en kernenergie bleef daardoor een belangrijke rol spelen in de prijsontwikkeling. Het warme en droge weer verhoogde de vraag naar koeling, terwijl lage waterstanden de beschikbaarheid van waterkracht beperkten en zowel de kernenergieproductie als de logistiek rond kolen beïnvloedden. Rond het midden van de maand zorgde een tijdelijke verstoring bij de kerncentrale van Gravelines voor extra druk op de markt. Tegen het einde van augustus boden koeler weer en een verbeterde beschikbaarheid van Franse kernenergie enige verlichting, wat bijdroeg aan een daling van de elektriciteitsprijzen. Ook ontwikkelingen in buurlanden bleven belangrijk, aangezien de Nederlandse, Duitse en Belgische elektriciteitsmarkten nauw met elkaar verbonden zijn.
Tegen het einde van augustus daalden de elektriciteitsprijzen enigszins, maar ze bleven boven het niveau van het begin van de zomer. Vooruitkijkend blijft een lage windproductie een van de belangrijkste factoren die de elektriciteitsprijzen op korte termijn kunnen opdrijven. Een hogere productie uit hernieuwbare bronnen en kernenergie kan daarentegen voor enige verlichting zorgen.
Termijnprijzen voor elektriciteit stijgen met ruim 12%
Ook de termijnprijzen voor elektriciteit stegen in augustus aanzienlijk. Het benchmarkcontract voor elektriciteit voor 2027 steeg met 12,3% tot €117,10/MWh, voornamelijk als gevolg van de sterke stijging van de gasprijzen. Ook andere ontwikkelingen droegen bij aan de hogere elektriciteitsprijzen. Het warme en droge weer beperkte de beschikbaarheid van waterkracht, terwijl een lagere Franse kernenergieproductie het elektriciteitsaanbod verminderde. Tegen het einde van de maand zorgden koeler weer en een verbeterde beschikbaarheid van Franse kernenergie voor enige verlichting.
Gasprijzen stijgen fors door aanhoudende zorgen over het aanbod
De gasprijzen stegen in augustus opnieuw aanzienlijk. Het Front Month-contract steeg met 18,2% tot €69,81/MWh, terwijl de prijs voor levering in 2027 met 21,5% steeg tot €50,94/MWh.
Hernieuwde spanningen rond de Straat van Hormuz waren een belangrijke drijvende kracht. Eerdere verwachtingen dat de scheepvaart door de regio zich zou herstellen, kwamen niet uit. In plaats daarvan bleef hernieuwde militaire activiteit de beschikbaarheid van LNG uit de Golfregio beperken. Hierdoor moest Europa sterker concurreren met Azië om LNG-aanvoer uit andere regio’s, wat voor verdere opwaartse druk op de gasprijzen zorgde.
Gasvoorraden zorgen voor extra onzekerheid richting de winter
Tegelijkertijd zorgden onderhoudswerkzaamheden aan Noorse gasinstallaties voor extra druk op het Europese aanbod. Dit gebeurde op een belangrijk moment, aangezien Europa de gasopslagen nog altijd vult met het oog op de winter. Hoge gasprijzen op korte termijn maakten het echter minder aantrekkelijk om gas in te kopen en op te slaan voor later in het jaar. Hierdoor verliep het vullen van de gasopslagen trager. De vulgraden bleven daardoor onder het normale niveau voor deze tijd van het jaar, waardoor Europa met een kleinere buffer de winter ingaat. Dit betekent ook dat verstoringen van LNG-leveringen of andere gasaanvoer een grotere invloed op de prijzen kunnen hebben.
De weersomstandigheden worden de komende maanden steeds belangrijker. Een zachte herfst en winter zouden de gasvraag verminderen en een deel van de huidige prijsdruk kunnen verlichten. Een koude winter zou juist het tegenovergestelde effect hebben en de vraag naar verwarming verhogen. Als koud weer samengaat met perioden van weinig wind, kan bovendien meer gas nodig zijn voor elektriciteitsproductie. Met gasvoorraden die lager dan normaal zijn, kan dit voor extra opwaartse druk op de gasprijzen zorgen.
Olie
De olieprijzen daalden halverwege augustus, nadat de geopolitieke risicopremie van eerder in de zomer geleidelijk afnam. Verbeterde omstandigheden voor de scheepvaart in de Golfregio en het uitblijven van grote verstoringen in het aanbod verminderden de directe zorgen over de wereldwijde beschikbaarheid van olie. Ondanks enig herstel tegen het einde van de maand sloot olie augustus af op $90,49. Geopolitieke ontwikkelingen blijven een belangrijke factor voor de oliemarkt. Nieuwe verstoringen op belangrijke exportroutes kunnen de onzekerheid snel vergroten en opnieuw opwaartse druk op de prijzen uitoefenen.
Kolen
De kolenprijs steeg in augustus met 5,4% en sloot de maand af op $131,69. Aan het begin van augustus daalden de prijzen eerst sterk, waarna ze zich in de tweede helft van de maand herstelden. Vergeleken met gas speelden kolen echter een kleinere rol in de algemene ontwikkelingen op de energiemarkt. Door de aanhoudend hoge gasprijzen bleef kolengestookte elektriciteitsproductie concurrerend en vormde deze een alternatief voor gasgestookte productie. Dit was vooral relevant tijdens perioden met een lagere productie uit hernieuwbare bronnen, wanneer meer conventionele centrales nodig waren om aan de vraag te voldoen.
CO2
De CO₂-prijzen stegen in augustus relatief beperkt in vergelijking met de sterkere bewegingen op de gas- en elektriciteitsmarkten. De prijs van Europese emissierechten steeg met 2,3% tot €83,10 per ton CO₂. De hogere inzet van gascentrales en andere fossiele elektriciteitscentrales ondersteunde de vraag naar emissierechten. De zwakkere industriële activiteit beperkte de stijging echter, omdat een lagere productie in energie-intensieve industrieën ook tot een lagere vraag naar emissierechten leidt. Hierdoor bleven de CO₂-prijzen relatief stabiel ten opzichte van de sterke stijgingen op de gas- en elektriciteitsmarkten.
Vooruitblik
Richting de winter blijven de energiemarkten gevoelig voor ontwikkelingen in de gasaanvoer en de weersomstandigheden. Een zachte herfst en winter kunnen de gasvraag verlagen en een deel van de druk op de prijzen wegnemen. Kouder weer kan het tegenovergestelde effect hebben, vooral tijdens perioden met weinig wind, wanneer gascentrales vaker nodig zijn.
Omdat de Europese gasvoorraden lager liggen dan normaal voor deze tijd van het jaar, kunnen verstoringen in de aanvoer of vertragingen bij LNG-leveringen de prijzen sneller opdrijven. Een betere beschikbaarheid van LNG, in combinatie met een hogere productie uit wind- en kernenergie, kan daarentegen voor enige verlichting op de markt zorgen.