Hogere gasprijzen duwen energieprijzen in augustus omhoog
Samenvatting
De energieprijzen zijn in augustus flink gestegen. De gemiddelde elektriciteitsprijs op de Nederlandse dagmarkt lag 15% hoger dan in juli. Ook de termijnprijzen voor gas en elektriciteit liepen op.
De gasmarkt speelde hierin een belangrijke rol. Nieuwe spanningen rond de Straat van Hormuz bleven de beschikbaarheid van LNG uit de Golfregio beperken. Tegelijkertijd namen de zorgen over de Europese gasvoorraden richting de winter toe. Ook het weer had invloed. In perioden met minder wind- en zonne-energie waren vaker duurdere gascentrales nodig om aan de elektriciteitsvraag te voldoen.
Hogere gasprijzen en minder hernieuwbare productie stuwen elektriciteitsprijzen
Na de lagere prijzen in juli stegen de gemiddelde elektriciteitsprijzen op de Nederlandse dagmarkt in augustus met 15%. Vooral rond het midden van de maand liepen de prijzen sterk op. Door de hogere gasprijzen namen ook de kosten van elektriciteitsproductie met gascentrales toe. Tegelijkertijd zorgden perioden met minder wind- en zonne-energie ervoor dat deze duurdere centrales vaker nodig waren om aan de elektriciteitsvraag te voldoen.
De beschikbaarheid van hernieuwbare energie en kernenergie bleef daarom een belangrijke factor in de prijsontwikkeling. Het warme en droge weer zorgde voor een hogere vraag naar koeling, terwijl lage waterstanden de beschikbaarheid van waterkracht beperkten en invloed hadden op zowel de kernenergieproductie als het transport van kolen. Rond het midden van de maand zorgde de tijdelijke verstoring bij de kerncentrale van Gravelines voor extra druk op de markt. Tegen het einde van augustus zorgden koeler weer en een hogere beschikbaarheid van Franse kernenergie voor enige verlichting, waardoor de elektriciteitsprijzen daalden. Ook ontwikkelingen in buurlanden bleven belangrijk, omdat de Nederlandse, Duitse en Belgische elektriciteitsmarkten nauw met elkaar verbonden zijn.
Aan het einde van augustus daalden de elektriciteitsprijzen enigszins, maar ze bleven boven het niveau van het begin van de zomer. Vooruitkijkend blijft een lage productie van windenergie een van de belangrijkste factoren die de elektriciteitsprijzen op korte termijn kan opdrijven. Meer wind- en kernenergie kunnen de druk op de elektriciteitsprijzen juist verlichten.
Termijnprijzen voor elektriciteit stijgen met ruim 12%
Ook de termijnprijzen voor elektriciteit stegen in augustus aanzienlijk. Het jaarcontract voor elektriciteit in 2027 steeg met 12,3% naar €117,10/MWh, voornamelijk door de sterke stijging van de gasprijzen.
Ook andere ontwikkelingen droegen bij aan de hogere elektriciteitsprijzen. Het warme en droge weer beperkte de beschikbaarheid van waterkracht, terwijl een lagere Franse kernenergieproductie voor minder aanbod zorgde. Tegen het einde van de maand zorgden koeler weer en een hogere beschikbaarheid van Franse kernenergie voor enige verlichting.
Gasprijzen stijgen fors door aanhoudende zorgen over het aanbod
De gasprijzen stegen in augustus opnieuw aanzienlijk. De prijs voor levering in de komende maand steeg met 18,2% naar €69,81/MWh, terwijl de prijs voor levering in 2027 met 21,5% steeg naar €50,94/MWh.
Nieuwe spanningen rond de Straat van Hormuz speelden hierbij een belangrijke rol. Eerdere verwachtingen dat de scheepvaart door de regio zich zou herstellen, kwamen niet uit. Nieuwe militaire activiteiten bleven de beschikbaarheid van LNG uit de Golfregio beperken. Hierdoor nam de concurrentie met Azië om LNG uit andere regio’s toe, wat voor extra opwaartse druk op de gasprijzen zorgde.
Lage gasvoorraden vergroten zorgen richting de winter
Tegelijkertijd zorgde onderhoud aan Noorse gasinstallaties voor extra druk op het Europese aanbod. Dit kwam op een belangrijk moment, omdat Europa nog bezig is de gasopslagen te vullen voor de winter. De hoge gasprijzen voor levering op korte termijn maakten het minder aantrekkelijk om nu gas te kopen en op te slaan voor later in het jaar. Hierdoor verliep het vullen van de gasopslagen langzamer.
De voorraden bleven daardoor onder het gebruikelijke niveau voor deze tijd van het jaar, waardoor Europa met een kleinere buffer richting de winter gaat. Verstoringen in LNG-leveringen of andere gasleveringen kunnen daardoor sneller tot hogere prijzen leiden.
De weersomstandigheden worden de komende maanden steeds belangrijker. Bij een zachte herfst en een zachte winter daalt de vraag naar gas, waardoor de druk op de gasprijzen kan afnemen. Een koude winter heeft juist het tegenovergestelde effect en verhoogt de vraag naar gas voor verwarming. Als koud weer samengaat met perioden van weinig wind, kan meer gas nodig zijn voor de productie van elektriciteit. Met gasvoorraden die lager zijn dan normaal, kan dit voor extra opwaartse druk op de gasprijzen zorgen.
Olie
De olieprijs daalde begin augustus, nadat de geopolitieke risicopremie van eerder deze zomer geleidelijk afnam. Verbeterde omstandigheden voor de scheepvaart in de Golfregio en het uitblijven van grote verstoringen in het aanbod verminderden de zorgen over de wereldwijde beschikbaarheid van olie. Later in augustus steeg de olieprijs weer en eindigde op $90,49/vat. Geopolitieke ontwikkelingen blijven een belangrijke factor voor de oliemarkt. Nieuwe verstoringen op belangrijke exportroutes kunnen de onzekerheid snel vergroten en opnieuw voor opwaartse druk op de prijzen zorgen.
Kolen
De kolenprijs steeg in augustus met 5,4% en sloot de maand af op $131,69/ton. Na een sterke daling aan het begin van de maand nam de prijs in de tweede helft van augustus weer toe. Vergeleken met gas speelden kolen echter een kleinere rol in de ontwikkelingen op de energiemarkt. Door de aanhoudend hoge gasprijzen bleef de elektriciteitsproductie met kolencentrales aantrekkelijk als alternatief voor gascentrales. Vooral op momenten met weinig wind- en zonne-energie waren kolencentrales vaker nodig om aan de elektriciteitsvraag te voldoen.
CO₂
De CO₂-prijs steeg in augustus met 2,3% naar €83,10/ton. Doordat gascentrales en andere fossiele centrales vaker nodig waren voor de elektriciteitsproductie, nam de vraag naar emissierechten toe. Tegelijkertijd zorgde de lagere productie in energie-intensieve sectoren voor minder vraag naar emissierechten. Hierdoor bleef de prijsstijging beperkt vergeleken met de sterkere stijgingen op de gas- en elektriciteitsmarkt.