Ontwikkelingen op de energiemarkt in mei 2026

Energiemarkten: een tweedeling tussen historisch lage spotprijzen en geopolitieke ontwikkelingen

Samenvatting
In mei bleven de energiemarkten zeer dynamisch. Geopolitieke spanningen, onzekerheden rond de LNG-voorziening en onderhoudswerkzaamheden aan de Noorse gasinfrastructuur zorgden nog steeds voor flinke schommelingen op de gas- en elektriciteitsmarkten. Tegelijkertijd leidden uitzonderlijk hoge terugleveringen van zonne-energie en schommelende windproductie herhaaldelijk tot aanzienlijke prijsbewegingen op de spotmarkt, waarbij de elektriciteitsprijzen op 1 mei tijdelijk daalden tot -498,44 €/MWh.

Terwijl de termijnmarkten vooral werden ondersteund door geopolitieke risico’s, reageerden de kortetermijnmarkten gevoelig op weersontwikkelingen, opslagniveaus en veranderingen in de internationale grondstoffenhandel. Ontwikkelingen rond LNG, olie en CO₂-certificaten stonden bijzonder in de belangstelling bij marktdeelnemers.
Hieronder vind je een beknopt overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen en prijsbepalende factoren op de energiemarkten van de afgelopen weken.

In mei bleef de elektriciteitsmarkt volatiel, beïnvloed door zowel geopolitieke ontwikkelingen als schommelingen in de teruglevering van hernieuwbare energie. Ook wisselende weersomstandigheden droegen hieraan bij: een koele periode rond de ‘IJsheiligen’ werd gevolgd door een vroege hittegolf tegen het einde van de maand, met regionaal midzomerachtige temperaturen tot 34 °C. Tegelijkertijd werd mei gekenmerkt door een uitzonderlijk hoge zonneschijnduur. Met ongeveer 254 zonuren werd het langjarig gemiddelde met ongeveer 26% overschreden.

Op 1 mei bereikten de negatieve elektriciteitsprijzen op de spotmarkt een nieuw extreem. Op de EPEX Spot-energiebeurs werden alle kwartierintervallen tussen 13.30 en 14.30 uur verhandeld tegen -499,99 €/MWh, waarmee de technisch mogelijke ondergrens van de markt werd bereikt. Omdat de industriële vraag naar elektriciteit op deze feestdag laag was, stond een zeer groot elektriciteitsaanbod tegenover een relatief laag verbruik. Als reactie hierop paste EPEX SPOT de prijsbodem op de day-ahead-markt aan: de eerdere ondergrens van -500 €/MWh werd verlaagd naar -600 €/MWh. De eerdere ondergrens was oorspronkelijk bedoeld als technisch veiligheidsmechanisme en niet voor regelmatig gebruik in de marktactiviteit.

Tegen het einde van de maand zette deze trend zich voort. Aanhoudend hoge teruglevering van zonne-energie drukte de spotmarktprijzen aanzienlijk omlaag, met name tijdens het Pinksterweekend. Hoewel de extreme waarden van 1 mei niet opnieuw werden bereikt, bleven de day-ahead-prijzen gedurende meerdere handelsuren in negatief gebied.

De termijnmarkten bewogen zich in mei grotendeels zijwaarts, waarbij het Cal-27-product grotendeels binnen een bandbreedte van 90 tot 93 €/MWh werd verhandeld. Marktdeelnemers beoordeelden de geopolitieke situatie rond de Straat van Hormuz de laatste tijd iets 
rustiger en verwachtten steeds vaker dat de situatie de komende maanden geleidelijk zou verbeteren.

Geplande onderhoudswerkzaamheden aan verschillende Noorse gasvelden en verwerkingsinstallaties zorgden in mei voor een tijdelijke vermindering van het voor Europa beschikbare gasaanbod. Aangezien Noorwegen een van Europa’s belangrijkste gasleveranciers is, reageerden de Europese gasmarkten gevoelig op de lagere exportvolumes. De Noorse gasstromen daalden in mei tot ongeveer 254 miljoen m³ per dag, zo’n 32 miljoen m³ per dag minder dan in april. De tijdelijk buiten gebruik gestelde capaciteit werd geschat op 85 tot 90 miljoen m³ per dag, wat neerkomt op ongeveer 25% van de technische exportcapaciteit.

Daarnaast meldden handelaren dat de concurrentie met Aziatische kopers om beschikbare LNG-leveringen heviger was. De sterke vraag vanuit Azië viel samen met een beperkt wereldwijd LNG-aanbod, wat vooral de kortetermijngasprijzen in Europa ondersteunde.
Tegen deze achtergrond bleven de opslaginjecties in mei achter bij de verwachtingen en zullen ze waarschijnlijk uitkomen op ongeveer 80 TWh. Dit komt neer op een tekort van ongeveer 20 TWh ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.  Eind mei waren de gasopslagfaciliteiten in de EU-lidstaten in totaal voor ongeveer 40% gevuld. Het opslagtekort ten opzichte van vorig jaar is in de loop van de maand toegenomen van ongeveer 70 TWh tot ongeveer 90 TWh.

Op de termijnmarkt leidden recentelijk signalen van versoepeling uit de Verenigde Staten tot dalende prijzen. De Amerikaanse president Donald Trump suggereerde opnieuw dat het conflict met Iran binnenkort zou kunnen eindigen en sprak over vergevorderde onderhandelingen. Berichten dat afzonderlijke LNG- en olietankers nog steeds door de Straat van Hormuz konden varen, hadden ook een prijsdempend effect. Vrijdag maakte de marine van het Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde Corps (IRGC) bekend dat, ondanks de Amerikaanse blokkade, in totaal 24 schepen, waaronder tankers, containerschepen en koopvaardijschepen, met succes door de Straat van Hormuz waren gevaren. Marktdeelnemers zagen dit als een mogelijk teken dat het LNG-vervoer langzaam weer normaal wordt. Tegelijk bleef de situatie gespannen, omdat LNG-schepen vaak in de zogenaamde “dark mode” door de straat voeren, met hun AIS-transponders uitgeschakeld om hun positie om veiligheidsredenen te verbergen.

Nieuwe militaire ontwikkelingen tegen het einde van de maand zorgden opnieuw voor meer onzekerheid. Nadat de VS had verklaard dat het Iraanse raketposities en schepen had aangevallen die werden gebruikt voor het mijnen van de Straat van Hormuz, stegen de olieprijzen op korte termijn weer. De gasmarkt blijft dan ook zeer gevoelig voor geopolitiek nieuws. In mei werd het Cal-27-product voornamelijk verhandeld binnen een bandbreedte van ongeveer 37 tot 40 €/MWh, onder het prijsniveau van april.

Olie

De olieprijzen zijn de afgelopen maand flink gedaald. De VS en Iran onderhandelen al een paar dagen over een verlenging van het staakt-het-vuren dat sinds 8 april van kracht is, en over verdere gesprekken om het conflict op te lossen. Tegen het einde van de maand meldden Amerikaanse media eindelijk een voorlopig akkoord tussen onderhandelaars van beide landen. De overeenkomst voorziet onder andere in een verlenging van het staakt-het-vuren, de start van verdere onderhandelingen over het Iraanse nucleaire programma en onbeperkt scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz. Het vooruitzicht op een verbetering van de geopolitieke situatie en een stabieler aanbod via een van 's werelds belangrijkste transportroutes voor olie en LNG had een prijsdempend effect op de energiemarkten. De definitieve goedkeuring van de voorgestelde kaderovereenkomst door de Amerikaanse president Donald Trump was echter op het laatste moment nog in behandeling.

Kolen

De steenkoolprijzen stegen in mei aanzienlijk en bereikten op 19 mei 128,62 USD, het hoogste niveau in zes weken. De belangrijkste drijfveren waren hogere gas- en olieprijzen en een tijdelijk toegenomen vraag van elektriciteitscentrales. Later in de maand daalden de prijzen weer, omdat de totale importvraag gematigd bleef en de risicopremies op de energiemarkten de laatste tijd iets afnamen.

CO2

Ook de CO₂-prijzen stegen in mei aanzienlijk ten opzichte van april. Marktdeelnemers reageerden in eerste instantie op de aanhoudende onzekerheid rond de hervorming van het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS), evenals op ontwikkelingen op de energie- en brandstofmarkten. Daarnaast zorgden de wijzigingsvoorstellen die de Europese Commissie op 11 mei publiceerde voor discussie in de markt.

De Commissie stelde bijgewerkte benchmarks voor het EU ETS voor de periode 2026-2030 voor, die bepalend zijn voor de hoeveelheid gratis toegewezen emissierechten aan de Europese industrie. Volgens de huidige voorstellen zouden industriële bedrijven in de toekomst gratis emissierechten krijgen voor gemiddeld zo’n 75% van hun uitstoot. In de periode van 2021 tot 2025 bedroeg dit aandeel nog ongeveer 85%. Tegelijkertijd wil de Europese Commissie prikkels creëren voor de elektrificatie van de industrie en de dekking van indirecte emissies door elektriciteitsverbruik handhaven voor verschillende productbenchmarks. De financiële impact van de voorgestelde aanpassingen wordt geschat op ongeveer € 4 miljard voor de periode van 2026 tot 2030.