De elektriciteitsprijs kan binnen enkele uren flink veranderen. Vooral in de herfst en winter ontstaan steeds vaker duidelijke prijspieken in de ochtend en avond. Hoe komt dat en wat betekent dit voor zakelijke energieafnemers?
De elektriciteitsmarkt verandert voortdurend. Niet alleen de hoeveelheid elektriciteit die we verbruiken, maar ook het moment waarop duurzame energie beschikbaar is, speelt een belangrijke rol in de prijsvorming. In de herfst en winter worden die verschillen extra zichtbaar. Kortere dagen, en minder zonneproductie zorgen ervoor dat windenergie een grotere invloed krijgt op de elektriciteitsprijzen.
Dat kan leiden tot aanzienlijke prijsverschillen binnen één dag. Een ontwikkeling die ook in oktober duidelijk zichtbaar was op de Europese elektriciteitsmarkt.
Kortere dagen en minder zoninstraling veranderen het prijsverloop
In de zomer leveren zonnepanelen vaak al vroeg op de dag elektriciteit. Hierdoor kan duurzame energie een groot deel van de ochtendvraag opvangen. In de herfst en winter verandert dit patroon.
De dagen worden niet alleen korter, maar de zon staat ook lager aan de hemel. Daardoor is de zoninstraling minder intensief en wekken zonnepanelen doorgaans minder elektriciteit op. Bovendien komt de zonneproductie later op gang en valt deze eerder op de dag weg.
Tegelijkertijd neemt de elektriciteitsvraag in de ochtend al toe. Dit verandert niet wanneer het lente, zomer of herfst is. Bedrijven starten hun werkzaamheden, installaties worden ingeschakeld en huishoudens gebruiken meer elektriciteit. Op dat moment is er nog relatief weinig zonne-energie beschikbaar.
Als ook de windproductie beperkt is, moeten andere energiebronnen bijspringen om aan de vraag te voldoen. Vaak zijn dit gas- of kolencentrales, die doorgaans hogere productiekosten hebben. Hierdoor kan de elektriciteitsprijs snel oplopen.
In de avond ontstaat een vergelijkbare situatie. De zonneproductie valt weg, terwijl de vraag naar elektriciteit relatief hoog blijft. Wanneer ook de windproductie afneemt, kan dit opnieuw tot een prijspiek leiden.
Meer weten over hoe elektriciteitsprijzen worden bepaald? Lees ook ons artikel “Zo komt de stroomprijs tot stand”.
Van €368 naar €90 per MWh binnen enkele uren
Hoe groot deze prijsverschillen kunnen zijn, bleek op 14 oktober 2026. Op die dag liet de Nederlandse elektriciteitsmarkt twee duidelijke prijspieken zien.
In de ochtend steeg de elektriciteitsprijs van ongeveer €120/MWh in de nacht naar €368/MWh om 09.00 uur. Het waaide nauwelijks op dat tijdstip. Tegelijkertijd kwam de zonneproductie nog maar langzaam op gang. Rond 14.00 uur zag de situatie er heel anders uit. De zonneproductie steeg waardoor de elektriciteitsprijs in Nederland daalde naar circa €90/MWh. Maar die daling was tijdelijk. Toen de zon onderging en de windenergieproductie verder afnam, moesten conventionele elektriciteitscentrales opnieuw meer produceren. In de avond stegen de prijzen daardoor weer richting €300/MWh.
Ook op 20 oktober zien we ook grote prijsverschillen binnen één dag. Om 12.30 uur bedraagt de elektriciteitsprijs €92,94/MWh, terwijl deze om 18.45 uur opliep tot €265,94/MWh. Dat is een stijging van maar liefst 186% binnen iets meer dan zes uur. Het laat zien hoe sterk elektriciteitsprijzen gedurende de dag kunnen schommelen en waarom het moment van elektriciteitsverbruik steeds belangrijker wordt.
Dit voorbeeld laat zien hoe sterk de beschikbaarheid van duurzame energie het prijsverloop binnen één dag beïnvloedt.
Windenergie speelt een steeds belangrijkere rol
Hoewel zonne-energie vooral overdag invloed heeft op de elektriciteitsprijzen, kan windenergie gedurende de hele dag voor grote verschillen zorgen.
Op dagen met veel wind is er meer goedkope elektriciteit beschikbaar. Hierdoor worden kostbare fossiele energiecentrales minder vaak ingezet en kunnen de marktprijzen lager blijven. Bij weinig wind gebeurt het tegenovergestelde. Vooral in de herfst en winter is dit relevant. Door de teruggelopen opwek van zonne-energie wordt de beschikbaarheid van windenergie een belangrijke factor voor de elektriciteitsprijs.
Daarbij speelt ook de onderlinge verbondenheid van Europese elektriciteitsmarkten een rol. Nederland, België, Duitsland en Oostenrijk maken deel uit van een gekoppelde elektriciteitsmarkt. Veranderingen in productie en vraag in het ene land kunnen daardoor ook gevolgen hebben voor de prijzen in andere landen, mede door hun afhankelijkheid van stroomimport Ook de beschikbaarheid van het zeer uitgebreide nucleaire productiepark in Frankrijk speelt een grote rol in de stroomprijsvorming op de Europese energiemarkten.
Dat was op 14 oktober eveneens zichtbaar. Waar de ochtendprijzen tussen de landen nog duidelijk verschilden, bewogen de prijzen in de avond dichter naar elkaar toe. Tussen 19.00 en 20.15 uur lagen de elektriciteitsprijzen in alle vier de landen rond €300/MWh.
Wat betekent dit voor zakelijke energieafnemers?
De grote prijsverschillen gedurende de dag laten zien dat niet alleen de hoeveelheid verbruikte elektriciteit belangrijk is, maar ook het verbruiksprofiel en de gekozen inkoopstrategie. Prijsschommelingen kunnen namelijk op verschillende manieren doorwerken in de energiekosten.
De ontwikkelingen op de elektriciteitsmarkt laten zien dat weersomstandigheden, seizoenen en elektriciteitsvraag nauw met elkaar samenhangen. Vooral in de herfst en winter kunnen beperkte wind- en zonneproductie tijdens piekmomenten voor sterke prijsstijgingen zorgen.
Voor bedrijven is het daarom waardevol om inzicht te hebben in hun verbruik en de ontwikkelingen op de energiemarkt. Wij ondersteunen bedrijven om deze inzichten te vertalen naar een passende energie-inkoopstrategie. Door de mogelijkheden van de spot- en termijnmarkt te combineren, kunnen bedrijven hun prijsrisico's beheersen en een balans vinden tussen flexibiliteit en prijszekerheid.