De energietransitie brengt kansen, maar ook uitdagingen – zoals onbalans op het elektriciteitsnet. Dit ontstaat wanneer vraag en aanbod van elektriciteit niet in evenwicht zijn, wat kan leiden tot extra kosten en risico’s. Scholt Energy helpt deze balans te herstellen door flexibiliteit van aangesloten assets zoals zon- en windparken, batterijen en regelbare elektrische processen, slim in te zetten. Maar wat houdt onbalans precies in? En hoe dragen wij bij aan een duurzamer energienetwerk? In deze blog leggen we het uit.
Het Europese elektriciteitsnet werkt optimaal bij een frequentie van 50 Hz. Verschillende factoren kunnen vraag en aanbod verstoren, zoals wisselende weersomstandigheden of het uitvallen van een grote elektriciteitscentrale. Bij een tekort aan elektriciteit - wanneer de vraag groter is dan het aanbod - kunnen stroomstoringen of zelfs uitval optreden. Omgekeerd kan een energieoverschot, bijvoorbeeld door een piek in duurzame stroomproductie, het net overbelasten en schade veroorzaken aan apparatuur en infrastructuur.
Om de balans te herstellen, maakt netbeheerder TenneT gebruik van verschillende balanceringsmarkten. Elk type reserve speelt een specifieke rol bij het corrigeren van onbalans:
FCR (Frequency Containment Reserve): Dit wordt ook wel de "eerste verdedigingslinie" genoemd. Dit reservevermogen reageert binnen enkele seconden op kleine afwijkingen in de netfrequentie (zoals een daling onder 50 Hz) te corrigeren. Het helpt de eerste impact van een verstoring te dempen en wordt vaak geleverd door batterijen of andere snel reagerende flexibele bronnen.
aFRR (Automatic Frequency Restoration Reserve): Als de onbalans langer aanhoudt, neemt aFRR het over. Dit reservevermogen stabiliseert de netfrequentie binnen enkele minuten door automatisch meer of minder elektriciteit te leveren. Het is bedoeld voor middellange correcties en brengt de frequentie terug naar het gewenste niveau van 50 Hz.
mFRR (Manual Frequency Restoration Reserve): Bij langdurige of grotere verstoringen komt mFRR in actie. Dit noodvermogen wordt handmatig geactiveerd door TenneT en kan urenlang worden ingezet. Voorbeelden zijn grote industriële processen die tijdelijk minder of meer energie verbruiken, zoals vrieshuizen, WKK’s en NSA’s (demand response) of wind- en zonneparken die voor langere tijd worden afgeschakeld (curtailment).
Het bijsturen op het net door TenneT brengt financiële consequenties met zich mee. De veroorzaker van onbalans betaalt kosten, terwijl en de oplosser juist inkomsten ontvangt. De prijzen op deze onbalansmarkten fluctueren sterker en liggen vaak aanzienlijk hoger dan op reguliere energiemarkten. Hoe hoog deze kosten zijn, hangt af van het moment en de ernst van de onbalans.
Deze kosten worden doorgaans doorberekend aan eindgebruikers, wat vooral bedrijven met een hoog energieverbruik hard kan raken. Dit stimuleert hen om te investeren in oplossingen die onbalans helpen verminderen, zoals energieopslag of demand response.